Van incident naar patroon: waarom fysieke beveiliging het bepalende risico van dit decennium wordt

De recente black-out in Berlijn was geen alleenstaand incident, maar het startschot van een structurele verschuiving. Johan Vrydag, Country Manager bij BauWatch, analyseert de stijgende stroom aan fysieke dreigingen in Europa en legt uit waarom de directie fysieke veerkracht niet langer als een operationeel detail mag beschouwen.

De stroompanne in Berlijn was geen opzichzelfstaand incident. Het was een duidelijk signaal. Sinds ik mijn vorige artikel over fysieke veerkracht publiceerde, is het aantal veiligheidsincidenten in de Europese media alleen maar toegenomen. Elke krantenkop bevestigt dezelfde ongemakkelijke conclusie: wat we zien is geen opeenvolging van toevalligheden, maar een structurele verschuiving in de manier waarop kwetsbaarheden worden misbruikt.

Over heel Europa groeit fysieke infrastructuur uit tot een strategisch drukmiddel.

De voorbije maanden stonden de media vol met sabotagepogingen op het spoornet, brandstichtingen bij telecominfrastructuur, verdachte activiteiten rond energiebronnen en herhaalde waarschuwingen van inlichtingendiensten over hybride dreigingen die zich richten op civiele systemen. Deze incidenten verschillen in schaal en locatie, maar ze delen een duidelijke gemeenschappelijke deler. Ze viseren fysieke componenten die nooit ontworpen zijn om bewuste, vijandige acties te weerstaan.

De blootgelegde onbalans

Jarenlang werden de veiligheidsdiscussies in bestuurskamers en op beleidsniveau gedomineerd door cyberrisico's. Die focus was volstrekt logisch. De digitalisering versnelde immers sneller dan de wetgeving kon volgen. Bovendien waren cyberincidenten zichtbaar, meetbaar en ontwrichtend. Het logische gevolg was een enorme groei in cybersecurity, voluit gesteund door regelgeving, investeringen en de nodige managementaandacht.

Fysieke beveiliging bleef daarentegen gefragmenteerd achter. Vaak gedecentraliseerd, vaak uitbesteed en zelden een agendapunt voor de directie. Die onbalans wordt nu genadeloos uitgebuit.

Wat fysieke aanvallen zo effectief maakt, is hun eenvoud. Ze vereisen geen geavanceerde technologie, toegang van binnenuit of complexe planning. Eén enkele fysieke ingreep op de juiste locatie kan de stroom, communicatie, transportmogelijkheden of datastromen voor miljoenen burgers platleggen. De kettingreacties die daarop volgen zijn direct en bijzonder moeilijk te controleren.

Een strategische noodzaak voor het bestuur

Vanuit het oogpunt van governance verandert dit de risicoanalyse volledig. Fysieke veerkracht is geen operationeel detail meer, het is een strategische capaciteit geworden. Een capaciteit die een directe impact heeft op je bedrijfscontinuïteit, het publieke vertrouwen, wetgeving en zelfs de geopolitieke stabiliteit. Wanneer ziekenhuizen zonder stroom vallen, treinen stoppen met rijden of mobiele netwerken uitvallen, gaan de gevolgen veel verder dan louter financiële schade.

Dit is exact de reden waarom Europese regelgevers hun focus verleggen. De CER-richtlijn is geen administratieve aanvulling op bestaande regels. Het is de formele erkenning dat veerkracht holistisch moet worden aangepakt, zowel digitaal als fysiek. Belangrijker nog: het legt de verantwoordelijkheid exact waar ze hoort, namelijk bij het leiderschap van de organisatie.

Van regels volgen naar echt handelen

Regelgeving alleen lost het probleem natuurlijk niet op. In de praktijk zie ik dat veel organisaties worstelen om die wettelijke eisen om te zetten in concrete actie. Risicobeoordelingen focussen zich nog te vaak op het hoofdkantoor, terwijl externe activa grotendeels buiten schot blijven. Investeringen in beveiliging geven nog te vaak voorrang aan detectie in plaats van preventie. Fysieke maatregelen worden reactief uitgevoerd, meestal pas nadat er al een incident heeft plaatsgevonden.

De organisaties die vandaag voorsprong nemen in deze nieuwe realiteit, zijn de organisaties die het puur naleven van de regels (compliance-denken) overstijgen. Zij behandelen fysieke activa als strategische activa. Ze integreren fysieke beveiliging in het algemene risicomanagement van het bedrijf. Ze testen reële scenario's in plaats van aannames. En ze begrijpen dat veerkracht niet draait om het volledig uitsluiten van risico's, maar om het beperken van de impact en het versnellen van het herstel.

De data die ons beleid stuurt

De boodschap is duidelijk: we moeten stoppen met de vraag of fysieke infrastructuur het doelwit zal worden. Die vraag is door de actualiteit al beantwoord. De echte vraag is of we bereid zijn om patronen vroeg genoeg te herkennen en daadkrachtig te handelen.

Daarom geloof ik dat continue bewustwording cruciaal is. Door wettelijke ontwikkelingen te koppelen aan reële incidenten, verplaatsen we het gesprek van abstracte risico's naar tastbare gevolgen. Elke gemelde sabotage, elke verstoring of waarschuwing is niet zomaar nieuws. Het is waardevolle data. Data die de basis moet vormen voor beleid, investeringen en directiebeslissingen.

In mijn volgende bijdragen zal ik de ontwikkelingen in de media blijven koppelen aan wat ik zelf zie op het terrein van de bescherming van kritieke infrastructuur. Niet om alarm te slaan, wel om helderheid te scheppen. Want veerkracht begint bij het begrijpen van de realiteit waarin we vandaag opereren. Het tijdperk waarin fysieke veiligheid als een secundaire zorg werd behandeld, is definitief voorbij. Wie dat vroegtijdig inziet, bepaalt de normen van morgen. Wie dat niet doet, zal onder hoogspanning moeten reageren.